Geschiedenis

AAARCHITECTEN is sinds 1997 betrokken bij de restauratie van de Oud-Katholieke Kerk aan de Ruysdaelstraat te Amsterdam, een rijksmonument. De restauratie is, mede gezien de noodzakelijkheid bij het verkrijgen van subsidies, in verschillende fases over meerdere jaren uitgevoerd.

Het kerkgebouw aan de Ruysdaelstraat, ontworpen door architect J.W.F. Hartkamp, dateert van 1914 en is ter vervanging van de schuilkerk van de H.H. Petrus en Paulus in de Barndesteeg gebouwd, waar katholieken vanaf de zeventiende eeuw kerkten. In 1953 sloot ook de andere oud-katholieke schuilkerk van de H.H. Johannes en Willibrordus aan de Brouwersgracht. Het interieur van de huidige kerk weerspiegelt de rijke geschiedenis van beide parochies.

Meerjaren onderhoudsplannen

Na fase 1 zijn, gedeeltelijk gesubsidieerde, meerjaren onderhoudsplannen in uitvoering genomen. Dat wil zeggen dat het complex tevens naast de restauratiefases ook jaarlijks onderhouden wordt. Monumentenwacht is hiervan een belangrijk onderdeel. Vanuit de inspectierapporten van de Monumentenwacht worden die onderdelen die bestempeld worden met een hoge prioriteit voorgetrokken.

Fases

Fase 1 (2002-2004)

In grote lijn kan deze fase worden omschreven als restauratie en conservering om verder verval door achterstallig onderhoud tegen te gaan. Het betreft met name de gevels; scheuren in metselwerk, voegwerk, natuur­steen, bescherming van de glas in loodramen en het schilderwerk van raamkozijnen en boeidelen.

Langs het gehele plint van de kerk was graffiti aanwezig. Deze graffiti was in het verleden al eens verwijderd met een chemisch middel waardoor de stenen zijn aangetast. De graffiti is op milieuvriendelijke manier verwijderd en er is een anti-graffiti coating op basis van bijenwas aangebracht. Het kerkbestuur heeft vervolgens een stadstuintje langs de gevel aangebracht. De kerk is inmiddels al jaren lang verlost van graffiti en tevens van de enorme hoeveelheid zwerffietsen die hier geparkeerd werden.

Het verwijderen van ijzeren deuvels in het metselwerk en het aanbrengen van een roestvaststaal schort aan de binnenzijde van het buitenmetselwerk van de klokkentoren moest er voor zorgdragen dat ‘schollen’ metselwerk niet afbraken door corrosie van het ijzer.

De glas in loodramen zijn, na demontage, volledig gerestaureerd door een specialist. Ontbrekend gekleurd glas is teruggebracht en diverse loodverbindingen zijn hersteld. Aan de buitenzijde zijn slank ontworpen zwart gecoate stalen frames voorzien van veiligheidsbeglazing geplaatst. Deze frames zijn aangebracht om het glas in lood te beschermen tegen invloeden van buitenaf zoals beschadiging door bijvoorbeeld een voetbal of vogel.

Door Koninklijke Eijsbouts is de luidklok gerestaureerd. Deze stond sinds de jaren ‘40 op de grond en is in ere hersteld en doet weer dienst. Om voor onderhoud bij de klokken te kunnen komen, zijn de houten ladders vervangen door in de toren aangebrachte arbo-technische trappen, bordessen en kooiladers. De galmborden zijn vernieuwd en tussen de galmborden zijn anti-duif voorzieningen aangebracht zodat deze zich niet meer in de toren kunnen nestelen.

De openslaande binnendeuren van de entreehal zijn vervangen door binnendeuren met glas. Als de buitendeuren nu openstaan, nodigt deze aanpassing van de binnendeuren de passant uit om de kerk te betreden. 

Het bestaande bankenplan is aangepast met meer ruimte voor het altaar, zodat bij uitvaarten de ruimte beter benut kan worden voor het opbaren van de overledene voor in de kerk.

Fase 2 (2008)

In 2008 is het orgel gedurende drie maanden gerestaureerd door een orgelrestaurateur. Voordat gestart kon worden met de restauratie hebben loggers maanden lang de temperatuur en relatieve vochtigheid in de kerk geregistreerd.

Fase 3 (2010)

Bij de bouw in 1914 waren de daken voorzien van rode verbeterde Hollandse pannen. Deze bevonden zich echter alleen nog op de daken van de pastorie. In de jaren 60 van de vorige eeuw zijn de daken van de kerk voorzien van asfaltleien (shingels). Gedurende deze fase zijn de daken van de kerk en de toren herstelt met nieuwe dakpannen en arbo-technische voorzieningen (met name klimhaken). Ook zijn de bakgoten vervangen door nieuwe zinken bakgoten voorzien van afschot en zonering.

Fase 4 (2013)

Vlak voor de 100e verjaardag van de kerk is het interieur grondig aangepakt. Het stucwerk is volledig vernieuwd en een nieuwe frisse ingetogen kleurstelling is toegepast, in combinatie met een uitgekiend verlichtingsplan.

Fase 5 (2016)

Nadat het exterieur en het interieur bouwkundig op orde zijn gebracht, is gestart met restauratie van de interieurobjecten; altaar, schilderijen en beelden. Bij het altaar zijn de in het verleden ‘weg’ geschilderde zuilen hersteld naar geschilderd marmerwerk. Ook het allerheiligst, het tabernakel is gerestaureerd, zie hier.

Lees verder

Opdrachtgever

  • Het kerkbestuur van de Oud-Katholieke parochies

Programma

702 m² BVO
Restauratie van kerkcomplex (kerk, pastorie en vergaderkamer).

Locatie

Ruysdaelstraat 39, Amsterdam

Status

Opgeleverd (2002, 2008, 2013, 2016)

Categorie

Alle projecten

Gerelateerde projecten

Concordia, Ede ,
OKK, Amsterdam
AAARCHITECTEN | © 2020